Madenziekte (myiasis) bij konijnen

Madenziekte, ook wel myiasis genoemd, is een van de ernstigste aandoeningen die bij konijnen voorkomt. Vooral tijdens warme en vochtige perioden in het voorjaar en de zomer neemt het risico sterk toe. De aandoening ontstaat wanneer vliegen eitjes leggen op de huid of in een vervuilde vacht van het konijn. De larven die hieruit komen, kunnen binnen korte tijd ernstige schade veroorzaken. Snel handelen is daarom van levensbelang.

Madenziekte (myiasis) is een aandoening waarbij vliegenlarven, ook wel maden genoemd, zich ontwikkelen in of op de huid van een dier. Bij konijnen wordt dit meestal veroorzaakt door de groene vleesvlieg (Lucilia sericata), die vooral wordt aangetrokken door vochtige, warme plekken met urine, ontlasting of wondvocht.

De vlieg legt haar eitjes in de vacht, meestal rond het achterwerk, de geslachtsdelen of bij wondjes. Binnen enkele uren kunnen de eitjes uitkomen. De larven voeden zich vervolgens met beschadigd én gezond weefsel. Hierdoor ontstaan pijnlijke wonden die snel groter worden.

Zonder behandeling kan een konijn binnen één tot enkele dagen ernstig ziek worden en zelfs overlijden.

Vliegen zoeken een geschikte plek om hun eitjes af te zetten. Een vervuilde vacht vormt daarvoor een ideale omgeving. Vooral konijnen met plakpoep, diarree of urinevervuiling lopen een verhoogd risico.

Ook de volgende factoren vergroten de kans op madenziekte:

Madenziekte ontwikkelt zich vaak sneller dan veel eigenaren verwachten. Een konijn kan 's morgens nog redelijk fit lijken en enkele uren later ernstig ziek zijn.

Let op de volgende verschijnselen:

De larven scheiden enzymen af die huid en onderliggend weefsel aantasten. Hierdoor kunnen zij zich steeds verder door de huid bewegen. Tegelijkertijd ontstaan er ernstige ontstekingen en vochtverlies.

Naast de lokale schade kunnen bacteriën via de beschadigde huid het lichaam binnendringen. Hierdoor kan bloedvergiftiging ontstaan. Veel konijnen raken bovendien in shock door pijn, stress en vochtverlies.

Juist omdat konijnen prooidieren zijn, laten zij ziekte vaak pas laat zien. Wanneer de eerste symptomen zichtbaar worden, is de situatie vaak al ernstig.

Madenziekte is altijd een spoedgeval. Een dierenarts zal het konijn grondig onderzoeken en direct behandelen.

De behandeling bestaat meestal uit:

Soms zijn meerdere behandelingen nodig omdat niet alle larven direct zichtbaar zijn. Bij zeer ernstige aantasting kan de prognose helaas slecht zijn.

Voorkomen is veel beter dan genezen. Omdat myiasis zich zo snel ontwikkelt, is dagelijkse controle van je konijn essentieel tijdens de warmere maanden.

Controleer het achterwerk dagelijks: Controleer vooral tussen april en oktober dagelijks of de vacht rondom de anus schoon en droog is. Let op plakpoep, diarree, urinevervuiling en wondjes.

Houd het verblijf schoon: Een schoon hok trekt minder vliegen aan. Verwijder dagelijks ontlasting en nat bodemmateriaal. Maak voerbakken en drinkvoorzieningen regelmatig schoon.

Laat geen groenvoer liggen: Vers groenvoer dat in warm weer blijft liggen, kan snel bederven. Dit trekt vliegen aan. Verwijder daarom restjes groenten, kruiden en fruit tijdig uit het verblijf.

Zorg voor een gezond gewicht: Overgewicht is een belangrijke risicofactor. Te zware konijnen kunnen hun achterwerk vaak niet goed schoonhouden. Een vezelrijke voeding met voldoende hooi ondersteunt een gezonde spijsvertering en helpt overgewicht voorkomen. Een algemene richtlijn is om krachtvoer beperkt te geven en onbeperkt kwalitatief hooi beschikbaar te stellen. Bij twijfel over het juiste voedingsschema kan een dierenarts adviseren.

Houd langharige konijnen extra goed in de gaten: Bij langharige rassen kan het verstandig zijn om de vacht rond het achterwerk kort te houden. Hierdoor blijven vervuiling en vocht minder gemakkelijk hangen.

Bescherm tegen vliegen: Gebruik indien mogelijk horrengaas, vliegengaas of een klamboe rondom het verblijf. Vooral tijdens warme zomerdagen kan dit helpen om vliegen op afstand te houden.

Voor konijnen met een verhoogd risico bestaan er preventieve producten die kunnen helpen vliegenlarven te weren. Een voorbeeld hiervan is Beaphar Anti-Myiasis, een spray die speciaal ontwikkeld is om het risico op madenziekte bij konijnen en cavia's te helpen verminderen.

Een preventief middel vervangt echter nooit een goede hygiëne en dagelijkse controle. Ook bij gebruik van dergelijke producten blijft het belangrijk om het konijn regelmatig na te kijken.

Neem direct contact op met een dierenarts zodra je maden of vliegeneitjes in de vacht van je konijn ontdekt. Ook wanneer je konijn plotseling sloom wordt, niet meer wil eten, een onaangename geur verspreidt of wondjes en beschadigingen aan de huid vertoont, is snel handelen noodzakelijk. Bij madenziekte kan de situatie binnen enkele uren ernstig verslechteren. Hoe eerder een behandeling wordt gestart, hoe groter de kans op herstel.

E-Cuniculi ziekte bij konijnen

Wassen van je konijn

Juiste voeding voor je konijn

Voor vragen zijn wij elke werkdag telefonisch te bereiken of via [email protected].