Giardia bij hond en kat

Heeft je hond of kat regelmatig last van diarree of wisselende ontlasting? Dan kan Giardia een mogelijke oorzaak zijn. Deze microscopisch kleine darmparasiet komt wereldwijd voor en wordt vooral gezien bij jonge dieren of dieren die met veel soortgenoten in contact komen. Niet ieder besmet dier wordt ziek, maar bij sommige honden en katten kan Giardia wel voor langdurige darmklachten zorgen.

Giardia is een eencellige darmparasiet, ook wel een protozo genoemd. Bij honden en katten gaat het meestal om Giardia duodenalis (ook bekend als Giardia lamblia). De parasiet leeft in de dunne darm, waar hij zich aan de darmwand hecht. Hierdoor kan de normale opname van voedingsstoffen tijdelijk verstoord raken.

Tijdens zijn levenscyclus vormt Giardia zogenaamde cysten. Dat zijn kleine, stevige structuren die via de ontlasting naar buiten komen. Deze cysten kunnen in de omgeving enige tijd overleven en vormen de belangrijkste bron van besmetting voor andere dieren.

Niet elk dier dat Giardia bij zich draagt, krijgt ook klachten. Sommige honden en katten blijven ogenschijnlijk gezond, terwijl andere dieren juist duidelijke darmproblemen ontwikkelen. Vooral jonge dieren of dieren met een verminderde weerstand zijn gevoeliger voor klachten.

Een besmetting ontstaat wanneer een dier Giardia-cysten via de mond binnenkrijgt. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer een hond drinkt uit een plas, aan besmette grond snuffelt of ontlasting van andere dieren binnenkrijgt. Ook via de eigen vacht of poten kunnen cysten weer in de bek terechtkomen.

De parasiet komt daardoor relatief vaak voor op plekken waar veel dieren samenkomen. Denk aan hondenpensions, asielen, puppycursussen of drukbezochte uitlaatplaatsen. Omdat cysten enige tijd in de omgeving kunnen overleven, kan een dier zichzelf bovendien opnieuw besmetten.

De klachten bij Giardia hebben vooral te maken met verstoring van de darmfunctie. Veel dieren krijgen last van zachte of waterige ontlasting die soms weer tijdelijk lijkt te verbeteren. Deze wisselende diarree is een kenmerk dat vaak bij Giardia wordt gezien.

Sommige dieren hebben daarnaast last van slijm bij de ontlasting, winderigheid of een opgeblazen buik. Bij jonge dieren kan de groei tijdelijk achterblijven en in sommige gevallen ontstaat gewichtsverlies. Toch blijft het belangrijk om te beseffen dat een besmetting niet altijd klachten veroorzaakt. Er zijn dieren die de parasiet bij zich dragen zonder dat zij zichtbaar ziek zijn.

Wanneer een hond of kat langere tijd diarree heeft, kan een dierenarts ontlasting onderzoeken. Dit onderzoek kan op verschillende manieren plaatsvinden, bijvoorbeeld via microscopisch onderzoek, een laboratoriumtest of een sneltest.

Omdat Giardia niet voortdurend via de ontlasting wordt uitgescheiden, kan één enkel ontlastingsmonster soms onvoldoende zijn om de parasiet aan te tonen. Om die reden wordt vaak geadviseerd om ontlasting van meerdere dagen te verzamelen voordat deze wordt onderzocht.

Voor een snelle indicatie kan een Giardia sneltest worden gebruikt, zoals de Fassisi Giardia-test. Deze test onderzoekt ontlasting op de aanwezigheid van specifieke Giardia-antigenen. Antigenen zijn eiwitdeeltjes die afkomstig zijn van de parasiet en via de ontlasting worden uitgescheiden. De test kan daardoor aanwijzingen geven dat Giardia-gerelateerd materiaal aanwezig is in het monster.

Het is belangrijk om te begrijpen dat een dergelijke test een momentopname geeft. Giardia wordt namelijk niet constant uitgescheiden. De uitslag hangt daarom onder andere samen met het moment waarop de ontlasting is verzameld en met de hoeveelheid antigenen die op dat moment aanwezig is. Voor een zo betrouwbaar mogelijke uitslag wordt daarom vaak aangeraden om ontlasting van meerdere momenten te verzamelen, bijvoorbeeld van drie verschillende dagen. Door deze stalen te combineren ontstaat een representatiever monster. Gebruik bij het afnemen van het monster slechts een kleine hoeveelheid ontlasting; te veel materiaal kan de test verstoren en de uitslag beïnvloeden.

Bij het aflezen van de test is vooral de controlelijn belangrijk: alleen wanneer deze duidelijk zichtbaar is, kan de test betrouwbaar worden beoordeeld. Zie je daarnaast een blauwe testlijn — ook wanneer deze licht van kleur is — dan kan dat wijzen op aanwezigheid van Giardia-materiaal.

Een thuistest geeft een eerste indicatie. De test laat niet zien hoeveel parasieten er aanwezig zijn, of de parasieten nog leven en ook niet of een dier daadwerkelijk klachten heeft door Giardia. Daarom wordt een testuitslag altijd beoordeeld in samenhang met het totale beeld van het dier, zoals de ontlasting, het gedrag en de voorgeschiedenis.

Bij een positieve test is het verstandig om de uitslag met je dierenarts te bespreken, zodat een diagnose en eventuele behandeling goed kunnen worden vastgesteld.

Wanneer Giardia een rol lijkt te spelen bij de klachten, kan een dierenarts een behandeling inzetten. Vaak wordt gebruikgemaakt van een antiparasitair middel dat gericht is op darmparasieten. In sommige gevallen kan daarnaast een aanvullende behandeling nodig zijn om de darmfunctie te ondersteunen.

Tijdens de behandeling kan een licht verteerbaar dieet helpen om de darmen tijdelijk te ontlasten. Dieren met diarree verdragen een goed verteerbare voeding vaak beter. De precieze aanpak kan per dier verschillen en wordt daarom altijd afgestemd door de dierenarts.

Bij Giardia speelt hygiëne een belangrijke rol. De cysten kunnen namelijk via de omgeving opnieuw worden opgenomen. Enkele praktische maatregelen zijn:

Bij dieren met diarree kan het ook helpen om de achterhand en poten schoon te houden, zodat cysten minder gemakkelijk opnieuw worden opgenomen.

Ook voor mensen is goede hygiëne belangrijk. Handen wassen na contact met ontlasting of na het schoonmaken van de omgeving blijft een eenvoudige maar effectieve maatregel.

Diarree kan verschillende oorzaken hebben en is lang niet altijd het gevolg van Giardia. Blijven klachten langer dan een paar dagen aanhouden, of heeft je hond of kat regelmatig terugkerende diarree, dan is het verstandig om contact op te nemen met een dierenarts.

Ook wanneer een dier sloom wordt, slecht eet of gewicht verliest, is het belangrijk om het dier te laten onderzoeken. De dierenarts kan beoordelen welke onderzoeken nodig zijn en welke behandeling het meest geschikt is.

Giardia is een veel voorkomende darmparasiet bij honden en katten. Hoewel niet ieder besmet dier klachten ontwikkelt, kan de parasiet bij sommige dieren wel voor aanhoudende darmproblemen zorgen. Met een goede diagnose, passende behandeling en aandacht voor hygiëne zijn de klachten in veel gevallen goed onder controle te krijgen.

Blijven de klachten bestaan of twijfel je over de gezondheid van je dier, dan is het altijd verstandig om advies te vragen aan je eigen dierenarts.

Wil je meer (achtergrond)informatie over Giardia? Op de website van ESCCAP.eu staat een richtlijn over de bestrijding van darmprotozoën bij hond en kat.

Diarree bij je hond

Je hond ontwormen

Ontwormen van je pup

Voor vragen zijn wij elke werkdag telefonisch te bereiken of via [email protected].