Gebitsverzorging bij je paard

Wij mensen weten hoe belangrijk een gezond gebit is en plannen daarom regelmatig een bezoek aan de tandarts. Voor paarden geldt hetzelfde, al draait het voor hen niet om een mooi gebit, maar om een goed functionerend en pijnloos gebit. Omdat tanden en kiezen hun hele leven doorgroeien, kunnen gebitsproblemen ongemerkt ontstaan. Een (half)jaarlijkse controle door een paardentandarts is daarom geen overbodige luxe. Daarnaast kun je als eigenaar zelf veel doen om problemen vroeg te herkennen en te helpen voorkomen.

Het gebit van een paard is sterk aangepast aan het eten van grote hoeveelheden ruwvoer. Paarden kauwen langdurig en maken daarbij zijwaartse maalbewegingen. De tanden en kiezen groeien hun hele leven door en slijten normaal gesproken af door het kauwen.

In de praktijk verloopt die slijtage niet altijd gelijkmatig. De boven- en onderkaak zijn niet exact even breed, waardoor bepaalde delen van de kiezen minder afslijten. Hierdoor kunnen scherpe randen, haken of andere afwijkingen ontstaan. Omdat deze veranderingen zich langzaam ontwikkelen en paarden pijn goed kunnen verbergen, blijven gebitsproblemen vaak lange tijd onopgemerkt.

Bij paarden komen verschillende gebitsproblemen regelmatig voor. Veel daarvan keren terug als ze niet structureel worden gecontroleerd en behandeld.

Wanneer kiezen onvoldoende afslijten, kunnen ze te lang worden. Dit bemoeilijkt het kauwen en kan problemen geven bij het aannemen van het bit. Je ziet dan bijvoorbeeld proppen ruwvoer, langzaam eten of knoeien met voer. Op langere termijn kan dit bijdragen aan vermagering, koliekklachten of diarree.

Door ongelijkmatige slijtage ontstaan vaak scherpe haken aan de buitenzijde van de bovenkiezen of de binnenzijde van de onderkiezen. Deze kunnen in de wang, tong of het gehemelte prikken. Paarden kunnen hierdoor gevoelig worden in de aanleuning, het bit vastpakken of de tong uitsteken.

Bij zowel hengsten als ruinen kunnen de hoektanden scherp of te lang worden. Dit kan ongemak geven bij het dragen van het bit en soms leiden tot afwijkend mondgedrag.

Wolfskiezen zijn kleine, vaak slecht zichtbare kiesjes vóór de eerste echte kies. Ze kunnen pijn veroorzaken door druk van het bit. Hoofdschudden, tegen de hand komen of plotseling verzet tijdens het rijden kunnen hierop wijzen.

Bij jonge paarden kunnen resten van melkkiezen blijven zitten. Dit kan pijnlijk zijn en soms leiden tot ontstekingen of bloedingen in de mond.

Afgebroken of ernstig aangetaste tanden of kiezen verstoren het kauwen en kunnen ontstekingen veroorzaken. Een verminderde eetlust, vermagering en een onaangename mondgeur zijn mogelijke signalen.

Hoewel minder bekend, kan ook bij paarden tandsteen ontstaan. Wanneer dit niet wordt verwijderd, kan het tandvlees geïrriteerd raken en gaan ontsteken.

Hoewel het minder bekend is, kunnen paarden ook cariës ontwikkelen. Dit komt vooral voor bij oudere paarden en ziet er anders uit dan de ‘gaatjes’ bij mensen. Meestal gaat het om aantasting van diepe plooien in de kauwvlakken van de bovenkiezen, waarin voer kan blijven zitten. In een vroeg stadium geeft dit vaak weinig klachten. Naarmate het probleem verergert, kan het kauwen pijnlijk worden en kunnen proppen, vermagering of een onaangename geur uit de mond ontstaan.

Een groot deel van de gebitsverzorging ligt bij de paardentandarts, maar als eigenaar kun je zelf een belangrijke rol spelen door alert te zijn op veranderingen. Een volledige inspectie diep in de mond is zonder hulpmiddelen niet mogelijk, maar door de lippen van je paard op te tillen kun je toch veel signalen opvangen.

Let daarnaast op veranderingen in gedrag, zoals:

Gebruik deze checklist regelmatig om het gebit van je paard globaal te beoordelen:

Heb je één of meerdere punten niet af kunnen vinken, dan is het verstandig om een afspraak te maken bij een paardentandarts. Kun je overal een vinkje zetten, dan is het gebit van je paard waarschijnlijk in orde. Blijf de checklist echter regelmatig gebruiken, bijvoorbeeld een paar keer per jaar of wanneer je veranderingen ziet in eetgedrag, conditie of rijcomfort. Zo kun je gebitsproblemen vroeg herkennen en voorkom je dat klachten ongemerkt verergeren.

Goede gebitsverzorging begint bij het dagelijkse management. Voldoende ruwvoer speelt daarbij een centrale rol. Paarden zijn van nature langdurige eters; wanneer zij te weinig ruwvoer krijgen of veel uren zonder voer staan, neemt de kauwactiviteit af. Hierdoor slijten tanden en kiezen minder gelijkmatig en kunnen gebitsproblemen sneller ontstaan. Door ruwvoer ruim en verdeeld over de dag aan te bieden, ondersteun je zowel het gebit als de algehele gezondheid van je paard.

Daarnaast zijn de volgende aandachtspunten belangrijk:

Gebitsverzorging is, net als hoefverzorging, een terugkerend onderdeel van goede paardenhouderij. Een goed functionerend gebit draagt bij aan comfortabel eten, betere prestaties en het algemene welzijn van je paard. Door regelmatige controles, aandacht voor voeding en tijdige professionele gebitsverzorging verklein je de kans op ernstige problemen aanzienlijk.

Paardengebit

Spierbevangenheid bij paarden

Koliek bij paarden

Weerstand bij paarden

Voor vragen zijn wij elke werkdag telefonisch te bereiken of via [email protected].